Lidia Grychtołówna nie żyje: co łączyło ją z Rybnikiem
Zmarła prof. Lidia Grychtołówna, pianistka urodzona w Rybniku w 1928 roku, jurorka Konkursu Chopinowskiego i Honorowa Obywatelka miasta. Miała 98 lat.

Prof. Lidia Grychtołówna, pianistka i pedagog, nie żyje. Miała 98 lat. Urodziła się 18 lipca 1928 roku w Rybniku. Była laureatką i wieloletnią jurorką Konkursu Chopinowskiego, a od 2017 roku Honorową Obywatelką Rybnika. Jej rodzinna willa jest siedzibą fundacji wspierającej zdolną, ale niezamożną młodzież.
Co wiemy teraz
- Teraz: prof. Lidia Grychtołówna zmarła w wieku 98 lat. Rybnik.com.pl nazywa ją jedną z najwybitniejszych polskich pianistek. Do chwili publikacji nie podano daty ani miejsca śmierci.
- Jesień 2026 (plan): Narodowy Instytut Fryderyka Chopina ma ukończyć film dokumentalny o niej pod tytułem „Maestra”.
- 2024: podczas wizyty w rybnickim magistracie nazwała Rybnik swoim ukochanym miastem.
- Październik 2023: zakończyła się rejestracja Fundacji Lidii Grychtołówny i Janusza Ekierta. Siedzibą fundacji jest rodzinna willa pianistki przy ul. Powstańców Śląskich 36, którą kupiło miasto.
- 2017: Rybnik nadał jej tytuł Honorowego Obywatela Miasta.
- 18.07.1928: urodziła się w Rybniku.
Co łączyło Lidię Grychtołównę z Rybnikiem?
Rybnik był jej rodzinnym miastem. Tu urodziła się 18 lipca 1928 roku i tu zaczęła grać na fortepianie. Tu spoczywają jej rodzice i mąż, a jej dawny dom jest dziś siedzibą fundacji, która nosi jej imię i imię męża.
Według Rybnik.com.pl grać zaczęła jako sześciolatka. Pierwszymi nauczycielkami były jej matka i Wanda Chmielowska. W latach 1941-1944, w czasie II wojny światowej, brała prywatne lekcje u rybnickiego pedagoga Karola Szafranka.
Według strony szkoły Karol Szafranek założył w 1933 roku w Rybniku Szkołę Muzyczną razem z bratem Antonim, skrzypkiem. Dziś placówka nosi imiona obu braci. To Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Karola i Antoniego Szafranków przy ul. Powstańców Śląskich 27. Według „Śląskiej Opinii” w klasie Karola Szafranka uczył się też inny rybnicki pianista, Piotr Paleczny.
Ślady pianistki w mieście:
- willa przy ul. Powstańców Śląskich 36, czyli jej dawny dom rodzinny, kupiony przez miasto i dziś siedziba fundacji jej imienia,
- szkoła muzyczna im. Karola i Antoniego Szafranków przy ul. Powstańców Śląskich 27, której patronem jest m.in. jej wojenny nauczyciel Karol Szafranek,
- cmentarz komunalny, na którym według Rybnik.com.pl spoczywają jej rodzice i mąż, krytyk i muzykolog Janusz Ekiert.
O mieście mówiła wprost. Tylko Śląsk przytacza jej słowa: „Rybnik był, jest i zawsze będzie najgłębiej w moim sercu”. W 2024 roku, podczas wizyty w magistracie, powiedziała według Rybnik.com.pl: „Rybnik to moje ukochane miasto, tutaj się urodziłam, tu były moje początki. W Rybniku zaczynałam się uczyć gry na fortepianie”. Więcej spraw miasta znajdziesz w dziale najnowsze wiadomości z Rybnika.
Kiedy Lidia Grychtołówna została Honorową Obywatelką Rybnika?
W 2017 roku. Według Tylko Śląsk miasto nadało jej tytuł Honorowego Obywatela Miasta Rybnika w dowód wdzięczności i najwyższego uznania. Ten sam rok podała PAP w kwietniu 2019 roku, a Rybnik.com.pl wymienia sam tytuł, bez daty nadania.
Urząd Miasta Rybnika publikuje laudację na cześć pianistki w dziale „Ludzie Rybnika”. Według laudacji Rada Miasta przyjęła uchwałę o nadaniu tytułu jednogłośnie, 16 marca, na wniosek prezydenta Piotra Kuczery.
Według „Śląskiej Opinii” we wrześniu 2022 roku tytuł Honorowego Obywatela Miasta Rybnika miało osiem osób. Obok Lidii Grychtołówny byli to Adam Makowicz, Jacques Beaulieu z partnerskiego miasta Mazamet, prof. Jerzy Buzek, Henryk Mikołaj Górecki, abp Damian Zimoń, dr Józef Musioł i Mieczysław Brzost. Wtedy też prezydent Rybnika zaproponował, żeby dziewiątym Honorowym Obywatelem został Piotr Paleczny. Głosowanie zaplanowano na sesję Rady Miasta 22 września 2022 roku.
Według PAP z kwietnia 2019 roku wizerunek pianistki autorstwa Marty Frej miał się pojawić na kamienicy przy ul. Hallera 11, w ramach akcji „Kobiety na mury” magazynu „Wysokie Obcasy”.
Czym zajmuje się Fundacja Lidii Grychtołówny i Janusza Ekierta w Rybniku?
Fundacja Lidii Grychtołówny i Janusza Ekierta ma pomagać zdolnej, ale niezamożnej młodzieży. Według Rybnik.com.pl akt notarialny powołujący fundację podpisano pod koniec 2021 roku, a rejestracja zakończyła się w październiku 2023 roku.
Siedzibą fundacji jest willa przy ul. Powstańców Śląskich 36, dawny dom rodzinny pianistki, który kupiło miasto.
Zakres pomocy opisywała sama pianistka. Fundacja ma fundować stypendia, wspierać młodych w udziale w konkursach i warsztatach oraz organizować koncerty. Wsparcie nie ma się ograniczać do muzyki, bo mogą je dostać także młodzi ludzie z innych dziedzin sztuki.
Wybór Rybnika tłumaczyła tak: „To tu, w tym mieście panuje doskonały klimat dla rozwoju młodych talentów, dlatego moim pragnieniem było, żeby w Rybniku powstała fundacja, której zadaniem będzie pomoc zdolnej, ale niezamożnej młodzieży”.
Jak wyglądała kariera pianistki Lidii Grychtołówny?
Jej kariera prowadziła od dyplomu w Katowicach, przez nagrody na międzynarodowych konkursach i koncerty na czterech kontynentach, do profesury w Moguncji. Według Rybnik.com.pl w 1951 roku ukończyła z najwyższym wyróżnieniem Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną w Katowicach, a potem doskonaliła warsztat u Zbigniewa Drzewieckiego i Artura Benedettiego Michelangelego.
W 1955 roku zajęła VII miejsce w Konkursie Chopinowskim w Warszawie. Rok później zdobyła III nagrodę w Konkursie im. Roberta Schumanna w Berlinie. Nagradzano ją też na konkursach m.in. w Bolzano i Rio de Janeiro.
Koncertowała w Europie, w obu Amerykach, w Azji i w Australii. Grała utwory od Johanna Sebastiana Bacha po kompozytorów XX wieku. Była także pedagogiem: w latach 1986-2007, przez ponad dwie dekady, była profesorem Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji.
Najważniejsze daty
- 1928: narodziny w Rybniku, 18 lipca.
- 1934/1935: początek nauki gry na fortepianie, w wieku sześciu lat.
- Lata 1941-1944: prywatne lekcje u Karola Szafranka w Rybniku.
- 1951: dyplom PWSM w Katowicach z najwyższym wyróżnieniem.
- 1955: VII miejsce w Konkursie Chopinowskim.
- 1956: III nagroda w Konkursie im. Schumanna w Berlinie.
- Lata 1986-2007: profesura w Moguncji.
- 2017: Honorowe Obywatelstwo Rybnika.
- Koniec 2021: akt notarialny fundacji.
- Październik 2023: rejestracja fundacji.
- 2024: wizyta w rybnickim magistracie.
- Jesień 2026: planowane ukończenie filmu „Maestra”.
Jaką rolę pełniła Lidia Grychtołówna w Konkursie Chopinowskim?
Lidia Grychtołówna była laureatką Konkursu Chopinowskiego, a potem przez wiele lat zasiadała w jego jury. Na V Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w 1955 roku zajęła VII miejsce. Rybnik.com.pl nazywa ją wieloletnią jurorką konkursu, a Tylko Śląsk pisze, że w jury zasiadała przez długie lata. Źródła nie podają, ile razy dokładnie była jurorką.
O tej roli mówiła w wywiadzie dla Polskiego Radia, który przytacza Rybnik.com.pl: „Bycie jurorem na konkursie to ogromnie odpowiedzialna sprawa. Podchodzę do tego zadania bardzo poważnie i słucham uważnie, bo łatwo kogoś skrzywdzić”.
O czym jest film dokumentalny „Maestra” o Lidii Grychtołównie?
„Maestra” to film dokumentalny o Lidii Grychtołównie, który realizuje Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Pokazuje ponad 90-letnią artystkę w zmaganiach z upływającym czasem. Według Rybnik.com.pl film ma być ukończony jesienią 2026 roku.
Źródła
- Tylko Śląsk
- Rybnik.com.pl
- Urząd Miasta Rybnika (rybnik.eu)
- Śląska Opinia
- dzieje.pl (PAP)
- Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. K. i A. Szafranków w Rybniku (gov.pl)
Wpis opracował automat redakcyjny z modelami AI na podstawie co najmniej dwóch niezależnych źródeł i opublikował go bez akceptacji redaktora, po automatycznych kontrolach. Wydawca: Jacek Ślesicki. Błąd? Napisz na kontakt@miastoteraz.pl.
